Thứ Tư, 17 tháng 8, 2016

Bộ Giao thông: “Thuế đường” nộp theo hàng tháng?

Trước thời điểm 1/1/2013 – ngày Nghị định 18 của Chính phủ về Quỹ bảo trì đường bộ và Thông tư 197 của Bộ Tài chính có hiệu lực, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Nguyễn Hồng 

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Hồng Trường khẳng định một số doanh nghiệp vận tải lớn hoặc gặp khó khăn có thể được ký hợp đồng với cơ quan đăng kiểm để tiến hành nộp phí sử dụng đường bộ theo tháng.

Trường về các vấn đề liên quan:

Phóng viên:
Thưa Thứ trưởng, công tác chuẩn bị thực hiện Nghị định 18 và Thông tư 197 của Bộ Tài chính đã tiến hành như thế nào ?

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Nghị định 18 đã được Chính phủ ký ban hành và có hiệu lực từ tháng 1/6/2012, tuy nhiên do công tác chuẩn bị cũng như tình hình kinh tế còn khó khăn nên Bộ GTVT đã kiến nghị Chính phủ lùi thực hiện đến 1/1/2013. Đồng thời, Bộ GTVT đã phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng, ban hành Thông tư 197 hướng dẫn thực hiện Nghị định 18. Theo đó, kể từ 1/1/2013, việc thu phí sử dụng đường bộ với ô tô được thực hiện theo đầu phương tiện tại cơ quan đăng kiểm, trong khi với xe máy được tiến hành tại UBND cấp xã.

Nhiều cán bộ cấp xã phường cho rằng việc thu phí này sẽ gặp nhiều khó khăn do thiếu nhân lực thực hiện, trong khi vẫn chưa có chế tài nào với những chủ phương tiện không nộp phí. Ý kiến của ông về vấn đề này ?

Trong Nghị định 18, toàn bộ phí sử dụng đường bộ thu từ xe máy sẽ được để lại cho địa phương để thực hiện công tác bảo trì đường bộ địa phương. Ngoài ra, UBND cấp xã được trính tối đa 20% tiền phí thu được để phục vụ cho hoạt động trực tiếp thu phí.

Trên thực tế, UBND cấp xã là nơi quản lý nhân khẩu, lại thường xuyên tiến hành thu các khoản thuế, phí khác (ví dụ như thuế đất đai) nên họ sẽ có điều kiện thực hiện thu phí sử dụng đường bộ dựa trên chính bộ máy nhân lực cũng như cơ quan công an đó. Trong thời gian tới, tôi hy vọng sự tự giác của người dân sẽ nâng cao thì việc thu phí sẽ được thực hiện toàn diện trên phạm vi cả nước.

Khoảng 35 triệu xe máy và 1,5 triệu ô tô phải nộp "thuế đường" từ 1/1/2013 tới

Hiện cả nước có tới 35 triệu xe máy nằm trong diện phải nộp phí. Vậy ông có lưu ý gì với việc thu phí này ?

Lưu ý lớn nhất với việc thu phí xe máy là cơ quan chính quyền địa phương từ UBND đến cơ quan công an phải quản lý được xe máy trên địa bàn, căn cứ vào đó tiến hành thu qua các hộ gia đình. Vì toàn bộ tiền thu được để lại địa phương nên địa phương nào thu được nhiều sẽ có nhiều kinh phí duy tu bảo dưỡng đường ở địa phương đó.

Một số doanh nghiệp vận tải gặp khó khăn trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Vậy Bộ GTVT có cách nào hỗ trợ không ?

Vấn đề thu phí với ô tô chúng tôi đã tính toán làm sao cho thuận lợi nhất với doanh nghiệp. Cụ thể là nộp phí tại cơ quan đăng kiểm theo các chu kỳ 3, 6, 9, 12, 18, 24 tháng tùy thuộc vào các doanh nghiệp và tình trạng của phương tiện.

Trong hai cuộc họp triển khai thực hiện Nghị định 18 và Thông tư 197 tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, chúng tôi đã giải quyết những thắc mắc này. Với những doanh nghiệp có số đầu xe lớn, chúng tôi giao cho các Chi cục Đăng kiểm ở các tỉnh, thành phố tiến hành hợp đồng và thu theo tháng. Với doanh nghiệp có nhiều xe sơ-mi rơ-moóc gặp khó khăn, họ có thể trình các cấp có thẩm quyền chứng thực hoạt động khó khăn, trên cơ sở đó cơ quan đăng kiểm sẽ tạm thời chưa thu phí sử dụng đường bộ. Qua quá trình thực hiện Nghị định 18 trong thời gian tới, chúng tôi sẽ kiến nghị Chính phủ điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế.

Một số doanh nghiệp vận tải bày tỏ khó khăn, dừng hoạt động vì thiếu hàng, muốn gửi sổ đăng kiểm cho cơ quan đăng kiểm giữ và mong muốn được giảm, miễn phí thì sao, thưa ông ?

Vấn đề cụ thể này chúng tôi đã giao cho các cơ quan đăng kiểm trên cả nước. Căn cứ khai báo của doanh nghiệp cũng như xác nhận của cơ quan chức năng, cơ quan đăng kiểm sẽ xem xét tạo điều kiện cho doanh nghiệp chậm nộp hoặc miễn nộp trong những trường hợp cụ thể.

Nhiều chủ phương tiện mong muốn thu phí qua xăng dầu hoặc hỗ trợ giảm phí khi họ ít sử dụng xe ?

Trong biểu thu phí với xe con không kinh doanh vận tải của Thông tư 197, chúng tôi đã để mức phí thấp nhất 130 nghìn đồng/tháng. Quá trình xây dựng Nghị định 18 và Thông tư 197, chúng tôi đã tính toán với phương tiện ít sử dụng như xe con không kinh doanh vận tải sẽ chịu phí thấp.

Tuy nhiên tôi cũng nhấn mạnh là trong một số trường hợp như vậy, người dân cũng cần có tinh thần đóng góp phần nhỏ bé vào sự phát triển kinh tế xã hội đất nước mà cụ thể là thông qua việc nộp phí. Nếu chúng ta quá chi li trong vấn đề này thì cơ quan Nhà nước rất khó triển khai.

Các doanh nghiệp quan tâm đến việc công bố danh sách các trạm thu phí sẽ dừng hoạt động giúp doanh nghiệp tính toán giá cước vận tải cho phù hợp. Vậy khi nào sẽ có danh sách này, thưa ông ?

Chúng tôi đang trình danh sách cuối cùng lên Thủ tướng Chính phủ để Thủ tướng có quyết định chính thức trong những ngày tới. Tôi được biết chậm nhất vào ngày 25/12 sẽ công bố chính thức các trạm thu phí dừng hoạt động.

Như vậy những trạm thu phí BOT thường có mức thu rất cao vẫn duy trì ?

Khi xây dựng dự thảo Nghị định 18, chúng tôi xác định rõ những trạm thu phí theo hình thức BOT (xây dựng kinh doanh chuyển giao – PV) không nằm trong diện xóa bỏ lần này vì các trạm này do các nhà đầu tư bỏ ra đầu tư xây dựng một tuyến đường với tiêu chuẩn kỹ thuật cấp cao, được hoàn vốn thông qua việc thu phí. Các mức thu phí được cơ quan thẩm quyền cho phép trong từng giai đoạn để đảm bảo hoàn vốn cho nhà đầu tư. Hiện cả nước có khoảng 56 trạm thu phí, trong đó có 14 trạm của Nhà nước sẽ dừng thu, còn lại là các trạm BOT vẫn tiếp tục thu.

Xin cảm ơn Thứ trưởng !

Loạn về giá xe Suzuki GZ150-A

Anh Nguyễn Hữu Tú (ở thành phố Đà Nẵng) cho hay: “Tôi rất thích chiếc xe này, nhưng sao đại lý Suzuki lại làm giá nhỉ? Tôi đến đại lý tại Đà Nẵng (có 2 đại lý chính thức đường Điện Biên Phủ và Phan Chu Trinh) hỏi giá thì họ nói hiện tại giá 48tr (chưa có biển số). Nhưng sắp tới có thể còn cao hơn nhiều”.

Sản phẩm bán chạy, giá Hãng công bố một đằng, đại lý bán một nẻo. GZ150-A –mẫu xe phù hợp với khá nhiều người tiêu dùng Việt đang bị hét giá cao lên tới vài triệu đồng. Sau Honda và Yamaha, đến lượt xe của Suzuki bị làm giá, loạn giá.

Giá xe tăng, nhà sản xuất cũng có trách nhiệm

Đa số người tiêu dùng Việt hẳn là đã nghe thấy những cụm từ như “làm giá”, “loạn giá” xe máy. Dù trong lúc kinh tế khó khăn hay trước đó tăng trưởng mạnh, hễ mẫu xe nào “hot” của Honda hay Yamaha ra mắt thị trường là lập tức bị “thổi” giá lên cao hơn rất nhiều so với giá công bố.

Người ta đã phát chán khi cứ đọc đi, đọc lại mấy cái tin, nào là AirBlade, Lead, PCX của Honda, nào là Exciter của Yamaha bị làm giá. Người ta đã quá quen với việc “đặt gạch” để mua xe, quen với việc bỗng dưng bỏ thêm hàng chục triệu chỉ để mua được mẫu xe mới. Quen quá, quen đến nỗi người ta cho đó là chuyện bình thường. Kêu thì cứ kêu, nhưng chấp nhận mua thì vẫn chấp nhận. Điều này lỗi một phần từ chính người tiêu dùng, nhưng không thể không có bàn tay từ các hãng và đại lý của các hãng.

Khi GZ150-A được nhiều khách hàng quan tâm, chiếc xe lập tức được "thổi" giá cao

Chuyện tăng giá thì rõ như ban ngày, và việc quyết định giá tăng chẳng ai khác ngoài Hãng xe và các đại lý. Ấy vậy mà khi được hỏi trách nhiệm thuộc về ai, thì “ông” đại lý đổi cho “ông” hãng, hãng thì nói chỉ đưa giá ban đầu chứ không quan tâm nó tăng giảm ra sao.

Yamaha, Honda, và bây giờ là Suzuki cho rằng, họ không có quyền can thiệp vào giá bán của các đại lý. Theo cách giải thích đó thì chính các đại lý mới là người quyết định giá bán cuối cùng. Tuy nhiên, khi muốn trở thành đại lý của 3 hãng nói trên, các đại lý đều phải kí hợp đồng rất chặt chẽ với Hãng, các sản phẩm đều phải đăng kí giá bán với các cơ quan chức năng để áp thuế. Như vậy là không phải không có sự tác động vào giá của các nhà sản xuất.

Làm giá – Suzuki “diễn” trò cũ?

Trở lại câu chuyện mẫu xe GZ150-A của Suzuki đang bị đội giá lên cao hơn mức công bố. Sau khi tham khảo giá trên website của hãng (46.490.000 VND), chúng tôi đã đến các một số đại lý của Suzuki tại Hà Nội và đều nhận được mức báo giá cao hơn từ 2,5 đến 4,5 triệu đồng.

Mẫu xe GZ150-A của Suzuki đang bị đội giá lên cao hơn mức công bố (Ảnh chụp tại đại lý ủy quyền của Suzuki)

Tại đại lý ủy quyền của Suzuki ở 281 Đội Cấn, nhân viên bán hàng ở đây báo giá mẫu GZ150-A là 51 triệu đồng. Mặc cả vài câu thì được bớt 500 ngàn đồng và được tặng kèm 1 mũ bảo hiểm. Hỏi lí do vì sao xe bị tăng giá so với giá công bố tới 5 triệu đồng, nhân viên bán hàng nói: “Vì mỗi tháng Hãng chỉ giao từ 1-2 xe, không có xe bán, lại nhiều người hỏi nên bán ra với mức giá cao hơn”.

Cửa hàng 82 Tây Sơn, một đại lý ủy quyền khác của Suzuki cũng bán chiếc xe này với giá 49 triệu đồng, tặng kèm 1 mũ bảo hiểm (cao hơn mức giá đề xuất hơn 2 triệu đồng).

Một chiếc GZ150-A đang được giao cho khách với giá 49 triệu đồng (cao hơn giá công bố 2,5 triệu đồng) tại đại lý Suzuki 82 Tây Sơn, Hà Nội

Người bán hàng cho biết: “Anh mua thời điểm này là còn rẻ, chứ giá tháng trước còn ở mức 52,2 triệu. Ở đây cũng bán rẻ hơn mấy đại lý ngoại tỉnh, như ở Nam Định đang bán với giá 56 triệu đồng”.

Đại lý hét giá quá cao so với báo giá. Nhiều người tiêu dùng tự hỏi, không biết có phải công ty Suzuki và các đại lý bắt tay nhau làm giá? Liệu Suzuki và các đại lý của mình có diễn lại trò “làm giá” như Honda và Yamaha đã từng làm?

“Vị đắng” xe ôtô, xe máy 2012

Nhưng còn một nguyên nhân nữa không kém phần quan trọng là ngay trong khi kinh tế khó khăn, thị trường ảm đạm thì ôtô lại bị đẩy vào giữa muôn trùng thuế, phí. Cho dù cuối cùng có loại phí được hoãn thu, có loại phí chưa biết bao giờ thu, chỉ có mỗi lệ phí trước bạ đã tăng ngay từ ngày đầu năm, thì bản thân những “dự định” thu đã khiến sức mua vốn èo uột càng trở nên bi kịch, bi kịch của tâm lý tiêu dùng.

Chưa bao giờ ngành ôtô Việt Nam lại rơi vào trạng thái uể oải, rệu rã về sản xuất và suy kiệt về sức mua như năm 2012. Gần trọn một năm sắp trôi qua, những “vị đắng” vẫn còn đọng lại rõ nét.

Trập trùng thuế, phí

Ngày đầu tiên của năm, thị trường ôtô lớn thứ hai cả nước là Hà Nội đã phải đón nhận một “toa thuốc đắng”: Tăng mức lệ phí trước bạ từ 12% lên 20%, kèm theo đó là phí cấp biển số tăng gấp 10 lần, từ 2 triệu đồng lên mức 20 triệu đồng.

Ngay tại thời điểm này, có lẽ câu chuyện xe chính chủ vẫn còn là đề tài nóng nhất, được quan tâm nhất.

Sau đó không lâu, đến lượt Tp.HCM và một số thành phố lớn khác cũng tiến hành tăng lệ phí trước bạ đối với mặt hàng ôtô chở người dưới 10 chỗ ngồi lên mức phổ biến 15% theo quy định của Thông tư 124 do Bộ Tài chính ban hành tháng 10/2011.

Ba tháng sau, ngày 13/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định 18/2012/NĐ-CP quy định về việc lập, quản lý và sử dụng quỹ bảo trì đường bộ. Để thực hiện nghị định này, ngành giao thông và tài chính đã phối hợp để soạn thảo thông tư hướng dẫn thực hiện thu loại phí sử dụng đường bộ với mức áp lên ôtô từ 2,09 triệu đồng đến 16,76 triệu đồng/xe/năm.

Theo kế hoạch, loại phí này sẽ bắt đầu thu từ ngày 1/6, song sau đó đã quyết định lùi lại đến ngày 1/1/2013 và thực tế mức thu cũng được điều chỉnh giảm xuống khá mạnh so với dự kiến.

Cộng với hai loại phí là phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân và phí ôtô đi vào trung tâm thành phố mà ngành giao thông đề xuất trước đó, nếu thu đúng theo kế hoạch, mặt hàng ôtô sẽ phải cùng lúc chịu ít nhất 10 loại thuế, phí.

Mặc dù thực tế trong năm 2012 chỉ có lệ phí trước bạ và phí cấp biển số tăng lên nhưng trong bối cảnh thị trường vốn đã khó khăn, ảm đạm kéo dài thì chỉ cần nghe một tiếng ho thôi, cũng đủ khiến cơ thể - thị trường vốn đã yếu ớt càng thêm rụng rời. Những trập trùng thuế, phí ấy, dù đã – đang – sắp – hay có thể sẽ thu, mặt nào đó, có thể xem như những “toa thuốc đắng” được kê chưa đúng bệnh.

Góc khuất triển lãm

Như thường niên, các kỳ triển lãm ôtô luôn sắm vai trò rất quan trọng đối với thị trường, đối với các nhà sản xuất, phân phối.

Một thị trường ôtô còn nhỏ bé như Việt Nam, việc mỗi năm có đến 5-6 kỳ triển lãm diễn ra rải rác hẳn là quá nhiều. Cũng vì lẽ đó, nó càng dễ thể hiện sự manh mún, để lộ sự thiếu chuyên nghiệp. Và trong một năm mà thị trường luôn phải đối mặt với những khó khăn thì chỉ cần một góc khuất nhỏ thôi cũng đủ làm loang bóng tối đến mọi ngõ ngách.

Sự kiện AutoExpo 2012 diễn ra hồi tháng 6 hẳn rất đáng nhớ bởi lẽ nó quá ấn tượng. Một sự hy hữu xưa nay hiếm là tại một kỳ triển lãm ôtô như thế lại xuất hiện những sản phẩm gia dụng vốn dĩ chẳng liên quan gì đến xe cộ, đó nào là xoong, chảo, bếp từ, máy xay sinh tố...

Có ý kiến cho rằng, cái sự chẳng đặng đừng ấy cũng bị bó bởi chính cái khó mà thị trường ôtô phải gánh chịu. Bản thân các nhà tổ chức triển lãm cũng buộc phải bấu víu thêm chút nào hay chút nấy để cứu doanh thu, để lấp bớt chỗ trống cho các gian hàng.

Từ AutoExpo 2012 nhìn ra cũng thấy thêm một sự băn khoăn. Bởi 2012 chính là năm đầu tiên Vietnam Motor Show đón nhận sự tham gia của các nhà nhập khẩu ngoài Hiệp hội các Nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA). Bị “rút ruột” nhiều thành viên vốn lâu nay góp phần quan trọng cho sự duy trì và phát triển, thì toàn bộ các triển lãm AutoExpo, AutoPetrol hay AutoTech rơi vào tình cảnh tương tự hoặc thậm chí buộc phải khai tử xem ra cũng cần nhận được sự thông cảm.

Có thêm 6 nhà nhập khẩu, quy mô của Vietnam Motor Show 2012 tăng gấp đôi lên 12 hãng xe tham gia so với kỳ triển lãm 2011. Đó là một niềm vui, với cả các hãng xe lẫn người tiêu dùng, song không phải vì thế mà kỳ triển lãm ôtô lớn nhất từ trước tới nay không có những điểm đáng buồn. Một vụ tai nạn diễn ra ngay trong khuôn viên triển lãm, cảnh tượng nhiều người dân trà trộn vào cướp quà lộn xộn diễn ra trong ngày báo chí, các gian hàng “đá” nhau khi phô trương những màn trình diễn khiến khách tham quan tức anh ách... Những góc khuất ấy, có người nói, một phần xuất phát từ những thiếu sót của đơn vị tổ chức.

Năm của “thần lửa”

Điểm đặc biệt trong năm 2012 là số vụ cháy xe bỗng tăng đột biến. Theo thống kê, đã có đến 552 vụ cháy xe xảy ra chỉ trong 9 tháng, trong đó số vụ cháy ôtô là 252, số vụ cháy xe máy là 300, một con số kỷ lục.

Đáng lưu ý là suốt một quãng thời gian khá dài, dù có sự tham gia điều tra của nhiều ngành và bản thân các hãng xe song nguyên nhân thật sự gây nên tình trạng cháy xe dày đặc vẫn còn nằm trong trạng thái... nghi vấn.

Do lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất? Không phải, vì những xe cháy mang rất nhiều thương hiệu khác nhau. Do người tiêu dùng sử dụng sai quy cách? Cũng chưa hẳn, bởi nếu thế thì chẳng có chuyện tự dưng năm 2012 người tiêu dùng mới đua nhau làm sai? Vậy do chuột cắn? Nguyên nhân này xem ra cũng có phần oan cho loài chuột. Hay là do xăng, dầu? Đây là điều khiến nhiều người nhận thấy có lý nhất.

Đầu tháng 11, Bộ Công Thương đã công bố kết quả điều tra do một số ngành liên quan thực hiện, trong đó nguyên nhân chất lượng nhiên liệu đã được đánh giá là một trong những nguyên chính. Thực chất, ngay từ những vụ cháy đầu tiên, bản thân nhiều người tiêu dùng đã nghi ngờ. Và sau khi “thủ phạm chính” bị thừa nhận, những vụ người tiêu dùng tá hỏa khi phát hiện mình mua phải xăng, dầu chất lượng rởm ngày càng nhiều thì xem ra, nhiên liệu kém chất lượng khó lòng thoát tội rước về “thần lửa”.

Chính chủ, chính danh

Ngay tại thời điểm này, có lẽ câu chuyện xe chính chủ vẫn còn là đề tài nóng nhất, được quan tâm nhất.

Đã từ lâu rồi, hành vi chuyển nhượng phương tiện nhưng không sang tên, đổi chủ vẫn có trong hệ thống quy định pháp luật nhưng mức phạt được đánh giá là nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Bởi vậy, Nghị định 71 được Chính phủ ban hành đã tăng cao mức phạt với hành vi này. Quy định tăng phạt cộng với cách gọi “chính chủ” là một nguyên nhân lớn khiến câu chuyện càng trở nên nóng hổi.

Nhiều người nói, đã có chính thì phải có phụ, vậy phụ chủ thì thế nào? Rồi lại đến chuyện không chính chủ nhưng chính danh thì sao? Đó là việc vợ chồng, con cái đi xe của nhau, đó là chuyện nhiều người đi chung một xe.

Quy định nêu rõ là phạt hành vi chuyển nhượng nhưng không sang tên đổi chủ, nhưng khi bị kiểm tra giấy tờ thì chứng minh thế nào? Không chứng minh được thì bị phạt cái lỗi mà mình không hề có. Đây chính là điểm khiến người tiêu dùng băn khoăn, lo lắng. Hơn nữa, tỷ lệ xe không chính chủ hiện nay là rất lớn, trong đó có vô số trường hợp không thể thực hiện sang tên đổi chủ được nữa. Vậy giải quyết tình trạng này thế nào?

Vài ngày nữa là quy định thu phí sử dụng đường bộ có hiệu lực (ngày 1/1/2013), bản thân quy định này hẳn sẽ gặp khó bởi câu chuyện chính chủ. Với ôtô còn dễ, với xe máy thì quả thực khó giải quyết. Bởi lẽ, từng có thông tin cho rằng quá nửa xe máy hiện nay lưu hành không do người đứng tên chủ sở hữu sử dụng. Và khi những người sử dụng này nhất định không nộp phí do mình không phải chính chủ trong khi quy định thu được căn cứ theo chủ sở hữu phương tiện thì giải quyết ra sao?

Quả thực là một bài toán khó.

Sụt giảm thê thảm

Năm 2012, thị trường ôtô Việt Nam đã phải chứng kiến sự sụt giảm thê thảm về sức mua. Theo báo cáo của VAMA, tổng lượng ôtô bán ra trên toàn thị trường trong 11 tháng chỉ đạt con số 82.654 xe, giảm 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, sản lượng bán hàng của các thành viên VAMA đạt 71.860 xe, cùng chịu mức giảm tương tự.

Đáng chú ý là ngoại trừ tháng 11 (và có thể thêm tháng 12 do chưa có số liệu thống kê), sản lượng bán hàng ôtô tất cả các tháng còn lại đều phải gánh chịu sự sụt giảm thê thảm khi so sánh với cùng kỳ của năm liền trước. Thậm chí còn có những tháng liên tiếp sụt giảm khi so sánh kề vai nhau.

Nguyên nhân khá rõ ràng. Đó là do ảnh hưởng từ bối cảnh khó khăn của nền kinh tế nói chung. Khi doanh nghiệp đói vốn, cả trăm nghìn doanh nghiệp rơi vào cảnh phá sản; khi người dân phải thắt chặt chi tiêu đến cả những mặt hàng tiêu dùng thiết yếu hằng ngày... thì một sản phẩm vốn bị coi là xa xỉ như ôtô khó bán khó mua âu cũng là lẽ thường.

Ở câu chuyện này, đã có thời điểm thuế, phí bị coi là “tội đồ” khiến thị trường suy giảm. Và theo cách đánh giá của mấy doanh nghiệp ôtô về chuyện ngân sách bị thất thu lớn do thị trường ôtô sụt giảm mạnh thì đó được xem như một kiểu nói “bóng bẩy” mang ý nghĩa thiếu tích cực về mục tiêu thu, tăng thu thuế, phí nhằm thúc đẩy nguồn ngân sách eo hẹp.

Nhập khẩu xe ôtô 2012: Về thung lũng buồn

Đến đây, bức tranh nhập khẩu ôtô 2012 cơ bản đã hiện ra với 3 tháng đầu năm và cuối năm là dốc lên, tháng 3 là một ngọn đồi nhỏ cần thiết để đem lại chút cảm xúc, 8 tháng còn lại tạo nên một thung lũng bao la mà đáy chính là một bình nguyên phẳng lặng đến buồn nản.

Nếu vẽ một bức tranh mà mặt đất được tô đậm bởi đường biểu thị của các con số theo diễn trình từng tháng thì kim ngạch nhập khẩu ôtô nguyên chiếc năm 2012 chẳng khác nào một thung lũng.

Tháng đầu tiên của năm, kim ngạch nhập khẩu ôtô nguyên chiếc (CBU) đã phải chịu cú sốc đầu tiên với sự sụt giảm rất mạnh cả về lượng lẫn giá trị. Đạt 2.800 chiếc và giá trị kim ngạch 42 triệu USD, mức kim ngạch của tháng 1 đã tụt xa so với tháng cuối cùng của năm ngoái, thấp hơn 1.200 chiếc và 30 triệu USD.

Đến hết tháng 12, tổng lượng ôtô nhập khẩu về nước trong năm đạt 27.000 chiếc với giá trị 605 triệu USD,
giảm 49,8% về lượng và 41,2% về giá trị so với năm 2011.

Thời điểm ấy, có thể có ai đó vẫn biện luận rằng, sở dĩ mức kim ngạch tháng 12/2011 cao là do sự nâng đỡ của thị trường dịp Tết nguyên đán. Nghĩa là, thực chất thị trường đã ở mức thấp sau quãng thời gian nửa năm bị siết chặt bởi Thông tư 20, cho nên nguy cơ giảm sâu hơn nữa là không đáng ngại.

Tuy nhiên, thực tế câu trả lời lại rất khác.

Tháng 2, mức kim ngạch đã bị lấy mất những con số lẻ thành tròn chẵn 2.000 chiếc và 40 triệu USD. Không rõ vì lý do gì mà tháng kế tiếp sau đó kim ngạch đã hồi phục được phân nửa cả về lượng lẫn giá trị. Vấn đề là ở chỗ, kể từ lần “cựa quậy” hiếm hoi ấy, kim ngạch nhập khẩu ôtô nguyên chiếc đã lập tức quay trở về mức đáy và kéo dài cho đến tận tháng 10.

7 tháng (cộng với tháng 2 thành 8) là quãng thời gian quá dài và nhàm chán khi duy trì chỉ một mức 2.000 chiếc. Hành trình nhạt nhẽo ấy hẳn đã làm nản lòng những ai đó trông chờ sự hồi phục hay chí ít là sự biến động trên thị trường thể hiện qua những con số.

Tháng 11, báo cáo đầy đủ của Tổng cục Thống kê đã cho biết mức kim ngạch đạt được là 3.000 chiếc và 66 triệu USD. Ước tính tháng cuối cùng của năm, mức kim ngạch nhiều khả năng vẫn giữ nguyên về lượng trong khi giá trị tụt xuống còn 51 triệu USD.

* Tổng cục Thống kê cho biết, cộng dồn đến hết tháng 12, tổng lượng ôtô nhập khẩu về nước trong năm đạt 27.000 chiếc với giá trị 605 triệu USD, giảm 49,8% về lượng và 41,2% về giá trị so với năm 2011.

Kim ngạch nhập khẩu ôtô nguyên chiếc 4 tháng gần đây

Lượng (chiếc)
Giá trị (triệu USD)
Tháng 9/2012
2.000
62
Tháng 10/2012
2.000
38
Tháng 11/2012
3.000
66
Tháng 12/2012 (ước tính)
3.000
51
Cộng dồn năm 2012 (ước tính)
27.000
605

Tin vui: Sẽ bỏ phí, giảm thuế xe ôtô

Thực tế cho thấy, bên cạnh nguyên nhân khách quan xuất phát từ bối cảnh kinh tế khó khăn thì thuế và phí chính là những nguyên nhân quan trọng khiến thị trường ôtô năm 2012 rơi vào tình cảnh ảm đạm chưa từng có.

Sẽ không thu phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân. Giảm mức thu lệ phí trước bạ đối với ôtô dưới 10 chỗ ngồi. Đó là tin vui đối với các doanh nghiệp sản xuất ôtô cũng như người tiêu dùng Việt.
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải vừa trình bày dự thảo nghị quyết của Chính phủ về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu.

Trong đó, Dự thảo nêu rõ: “Không ban hành chính sách thực hiện việc thu phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân đường bộ theo đầu phương tiện. Giảm lệ phí trước bạ đối với ôtô chở người dưới 10 chỗ ngồi về mức chung 10% đối với xe đăng ký lần đầu, các địa phương được điều chỉnh tăng không quá 50% mức quy định chung; giảm mức chung về 2% đối với xe đăng ký lần thứ 2 trở đi và thực hiện thống nhất trên toàn quốc”.

Sẽ không thu phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân. Giảm mức thu lệ phí trước bạ đối với ôtô dưới 10 chỗ ngồi

Như vậy, có thể xem đây là niềm vui kép đối với thị trường, các nhà sản xuất và phân phối ôtô cùng hàng triệu người tiêu dùng.

Từ sự sụt giảm thê thảm của thị trường, một số cơ quan đã đưa ra cảnh báo về khả năng thất thu hàng chục nghìn tỷ đồng ngân sách từ thuế thu trực tiếp đối với mặt hàng ôtô. Do đó, việc tháo gỡ 2 nút thắt này được đánh giá là sẽ cùng lúc mang lại nhiều lợi ích.

Doanh nghiệp xe ô tô méo mặt chờ tin vui

Nếu chiếu theo Pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội số 38/2001/PL-UBTVQH10 về Phí và Lệ phí thì sau khi Chính phủ có quyết định khung, Bộ Tài chính sẽ có những hướng dẫn xác định mức thu phí, lệ phí cho các cơ quan được phân cấp quy định mức thu. Còn Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu phí, lệ phí được phân cấp do Uỷ ban nhân dân cùng cấp trình theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Trong khi người tiêu dùng hân hoan đón nhận thông tin vui về việc sẽ giảm phí trước bạ đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi về mức chung là 10% với đăng ký lần đầu và các địa phương được điều chỉnh tăng không quá 50% mức quy định chung; giảm mức chung về 2% đối với xe đăng ký lần thứ 2 trở đi và thực hiện thống nhất trên toàn quốc thì các doanh nghiệp ô tô lại méo mặt trong mùa bán xe lớn nhất năm.

Giám đốc một doanh nghiệp ô tô cho hay, trong nửa đầu tháng 12 tình hình bán xe rất tốt bởi tâm lý người tiêu dùng là sắp đến Tết cần có xe diện luôn. Chỉ trong vòng 2 tuần này, doanh nghiệp này đã bán được khoảng 600 xe du lịch dưới 10 chỗ ngồi, chủ yếu là các mẫu xe vừa mới giới thiệu. Kế hoạch bán hàng đặt ra cho tháng 12/2012 và trong khoảng tháng rưỡi nữa tới trước Tết âm lịch 2013 rất phấn khỏi. Tuy nhiên, ngay sau khi có thông tin sẽ giảm phí trước bạ với xe dưới 10 chỗ về 10% với đăng ký lần đầu và các địa phương được điều chỉnh tăng không quá 50% mức quy định chung vào cuối tuần trước thì chỉ còn người xem, không có người mua.

Tình trạng này cũng diễn ra ở tất cả các doanh nghiệp ô tô có bán xe du lịch. Với thực tế phí trước bạ ô tô dưới 10 chỗ ngồi tại Hà Nội đang là 20% và TP HCM đang là 15% thì mong chờ giảm phí từ 5-10% ở Hà Nội hay có thể thay đổi ở TP HCM là rất chính đáng. Như vậy, bình quân các mẫu xe Toyota Altis, Ford Focus hay Honda Civic có mức giá bán khoảng 700-800 triệu đồng hiện nay, nếu được giảm phí trước bạ 5% ở Hà Nội chắc chắn sẽ giúp người tiêu dùng đỡ được dăm bẩy chục triệu, một con số rất có ý nghĩa trong thời điểm tiền kiếm khó như hiện nay.

Dĩ nhiên đổi lại là người tiêu dùng phải kiên nhẫn chờ đợi. Lý do là bởi cho dù các chính sách tháo gỡ khó khăn, mà trong đó có câu chuyện thuế, phí ô tô này được thông qua trong ngày 1, ngày 2 cùng với quyết tâm của Chính phủ thì vẫn phải có thời gian để triển khai trong thực tế.

Với quy trình này, nếu chờ đưa ra biểu quyết tại kỳ họp của Hội đồng Nhân dân các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM thì có thể phải là 5-6 tháng nữa. Tuy nhiên, cũng có thể kỳ vọng rằng để tháo gỡ khó khăn tức thời cho ô tô, các thành phố lớn sẽ triển khai nhanh hết tốc lực. Như vậy, nếu trong nửa đầu của tháng 1/2013, quyết định hạ phí trước bạ tại Hà Nội được ban hành thì thì người tiêu dùng kịp tậu xe mới, đón Tết Âm lịch và các doanh nghiệp ô tô cũng bõ công nhấp nhỏm.

Còn nếu không kịp, các doanh nghiệp ô tô chỉ có nước khóc ròng vì ế trong mùa cao điểm bán hàng.

"Đi viếng" showroom xe nhập ở tại Hà Nội

Viet Auto trước kia nổi tiếng với showroom xe nhập tại địa chỉ 329 Cầu Giấy, giờ nhường đất cho một tiệm bánh

Hàng loạt tuyến phố kinh doanh xe hơi tại Hà Nội trước kia tấp nập người mua kẻ bán, nay đã thưa vắng. Các showroom xe nhập biến thành quán bia hơi, tiệm bánh, nhà hàng đồ ăn nhanh… hoặc chỉ còn là bãi đất trống.

Dạo qua một số phố chuyên kinh doanh xe hơi nhập khẩu tại Hà Nội như Lê Văn Lương, Phạm Hùng, Nguyễn Văn Cừ, Trần Quang Khải, Giải Phóng, Nguyễn Khánh Toàn… mới thấy hết được tình cảnh thê thảm của các doanh nghiệp nhập khẩu xe không chính hãng.

Tình cảnh chung của nhiều showroom xe nhập khẩu

Sau hơn 1 năm chính thức bị “khai tử”, rất nhiều doanh nghiệp nhập khẩu ôtô đã dừng hoạt động hoặc phải trả đất thuê showroom, thuê bãi trông xe ở ngoài và chuyển sang bán xe qua mạng để tiết kiệm chi phí, thậm chí phải chuyển hẳn sang lĩnh vực kinh doanh khác.

Showroom 97 – 99 Nguyễn Văn Cừ còn nghĩ ra cách bán thêm cả xe máy nhập. Bốn bánh không ai mua thì cũng phải quay ra bán xe hai bánh vậy.

Ôtô ế, bán thêm xe máy nhập

Có vị chủ Công ty CP nhập khẩu ôtô còn chuyển hẳn sang mở quán bia hơi. Không hiểu vị này vẫn còn vương vấn với ngành ôtô hay hy vọng ở một sự thay đổi nên vẫn đề tên quán là “Bia hơi ôtô”.

Salon ôtô thành "Bia ôtô"

Công ty CP thương mại Kylin - nhà nhập khẩu xe chuyên nghiệp trước kia hoành tráng là thế, nhiều showroom xe ở Hà Nội là thế, nay cũng đã tìm cách thoái lui. Một trụ sở của họ tại phố Xã Đàn (kéo dài tới 3 số nhà từ 19 đến 23) giờ đã thành nhà hàng bán đồ ăn nhanh.

Không còn chút bóng dáng của một Kylin bề thế

Chút tàn tích của một showroom trên đường Phạm Hùng

Tập đoàn Vinamotor còn rất nhiều xe... trên panô

Nhiều showroom và dịch vụ liên quan đến ôtô biến mất khỏi Hà Nội

Đó cũng là những giải pháp cuối cùng và là điều không ai muốn bởi tình hình kinh doanh trong ngành ôtô nhập khẩu đã rơi xuống đáy và chẳng thể ngóc đầu lên nổi.